O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 67-moddasi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksning 60-moddasiga ko\u2018ra, ixtiyoriy (shartnoma asosidagi) vakillar nodavlat notijorat tashkilotlari vakolatli vakillari bo\u2018lib, ushbu tashkilotlarning a\u2019zolari ishlarini yuritishi mumkin.
Ixtiyoriy vakillik shuni anglatadiki, ishonch bildiruvchi o\u2018z xohishiga ko\u2018ra, o\u2018z vakilini tanlaydi, professional (yurist yoki advokat) yoki noprofessional (Inson huquqlari bo\u2018yicha milliy institutlar, NNT yoki jismoniy shaxslar) bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n
Fuqarolik-protsessual kodeksining 70-moddasi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksining 64-moddalarida fuqarolarning ixtiyoriy vakillikni tanlash huquqining cheklanishi nazarda tutilgan.
Shu tariqa, ixtiyoriy vakillik ishonch bildiruvchining xohishiga asoslangan bo\u2018lib, bu qonunda belgilanganidek, notarial tasdiqlangan yoki yuridik shaxs tomonidan berilgan (NNT holatlarida) ishonchnoma (shartnoma) asosida amalga oshiriladi.
Shartnoma erkinligi fuqarolik huquqining muhim asosidir va tomonlarning shartnomaviy munosabatlarga kirishish istagini ifoda etadi.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2010 yil 14 maydagi \u211605-sonli qaroriga (keyingi o\u2018rinlarda \u2013 O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarori) 2-bandiga muvofiq, sudlar uchun majburiy bo\u2018lgan tushuntirishlarga ko\u2018ra (O\u2018zbekiston Respublikasining “Sudlar to\u2018g\u2018risida”gi qonuni 25-moddasi), suddagi vakil ishonch bildiruvchining nomidan va manfaatlaridan kelib chiqib, berilgan vakolatlar doirasida protsessual harakatlarni amalga oshiradigan hamda unga huquqlarini amalga oshirishda yordam beradigan jismoniy shaxsdir.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 16-moddasiga muvofiq, fuqarolar (jismoniy shaxslar) deganda O\u2018zbekiston Respublikasi fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari, shuningdek, fuqaroligi bo\u2018lmagan shaxslar nazarda tutiladi.<\/p>\n\n\n\n
Ya’ni, qonunlarga muvofiq, ishonch bildiruvchining huquqlarini sudda himoya qilish sud vakillari bo\u2018lishi mumkin bo\u2018lmagan shaxslarni istisno qilgan holda, har qanday shaxs tomonidan amalga oshirilishi mumkin (bu holat O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 70-moddasi va O\u2018zbekiston Respublikasi Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksining 64-moddalarida nazarda tutilgan).<\/p>\n\n\n\n
Mazkur O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining qarorining 4-bandida tushuntirilganidek, qonun sudda vakillikning ikki turini ajratib ko\u2018rsatadi – qonuniy, ya’ni O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 66-moddasi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksining 59-moddalarida nazarda tutilgan majburiy vakillik hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 67-moddasi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksining 60-moddalarida nazarda tutilgan shartnoma asosidagi vakillik.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasida NNT faoliyati “O\u2018zbekiston Respublikasida jamoat birlashmalari to\u2018g\u2018risida”, “Nodavlat notijorat tashkilotlari to\u2018g\u2018risida” va “Nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining kafolatlari to\u2018g\u2018risida”gi qonunlar bilan tartibga solinadi.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston umumiy yurisdiksiya sudlarida NNTning duch keladigan muammolaridan biri shundaki, sudlar o\u2018z xohishlariga ko\u2018ra NNT vakolatli vakillarini ushbu tashkilotlar a\u2019zolari va ishtirokchilari bo\u2018lgan shaxslarning ixtiyoriy vakillari sifatida sudga kiritishni rad etadi, garchi O\u2018zbekiston Respublikasining “O\u2018zbekiston Respublikasida jamoat birlashmalari to\u2018g\u2018risida”gi qonunining 5-moddasida davlat jamoat birlashmalari huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta\u2019minlashini va Konstitutsiyaga muvofiq, ularning ustaviy vazifalarini bajarish uchun sharoitlarni kafolatlashini belgilab qo\u2018yilgan bo\u2018lsa ham.<\/p>\n\n\n\n
Sudlar 10 ta holatdan 9 tasida NNTni ixtiyoriy vakil sifatida sud jarayoniga qo\u2018ymasdan, o\u2018z xohishlariga ko\u2018ra qonunlarni e’tiborsiz qoldiradilar va bu bilan qonun ularga bunday harakat qilishga “ruxsat beradi” deb da\u2019vo qiladilar. Qonunga ko\u2018ra, nodavlat notijorat tashkilotining asosiy hujjatlaridan biri bu \u2013 NNTning nizomi bo\u2018lib, u ta\u2019sischilar, NNT a\u2019zolari tomonidan tasdiqlanadi va O\u2018zbekiston Respublikasi Adliya organlarida ro\u2018yxatga olinadi, unda a\u2019zolar va ishtirokchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish va himoya qilish huquqi, O\u2018zbekiston Respublikasining “Nodavlat notijorat tashkilotlari to\u2018g\u2018risida”gi qonuni 7-moddasiga asosan ko\u2018rsatiladi. NNTning nizomida qonun bilan belgilangan huquq va majburiyatlar kiritilganini hisobga olgan holda, hatto nizomda a\u2019zolar va ishtirokchilarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish va himoya qilish huquqi mavjud bo\u2018lmasa ham, NNT qonunga asosan “Nodavlat notijorat tashkilotlari to\u2018g\u2018risida”gi qonunning 7-moddasiga binoan o\u2018z a\u2019zolarining huquqlarini himoya qilish huquqiga ega. Sudlar NNT vakolatli vakillarining sud jarayoniga kiritilmasligi uchun quyidagi asoslarni keltiradi:<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2010 yil 14 maydagi \u211605-sonli qarorining 13-bandiga muvofiq, shartnoma (ixtiyoriy) vakillarning ishga kirish huquqini beruvchi hujjatlar notarial yoki tashkilot tomonidan tasdiqlangan ishonchnomalardir, bu O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 68-moddasi va O\u2018zbekiston Respublikasi Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksining 63-moddalariga muvofiq amalga oshiriladi.
O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 204-moddasi birinchi qismidagi 2-bandiga muvofiq, sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlash jarayonida vakillarning ishga kirish masalasini hal qiladi.
O\u2018zbekiston Respublikasi Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksining 63-moddasiga ko\u2018ra, sud ishda ishtirok etuvchi shaxslarning, ularning vakillarining vakolatlarini tan olish va ularni sud majlisiga qo\u2018yish masalasini ushbu shaxslar tomonidan sudga taqdim etilgan hujjatlarni o\u2018rganish asosida hal qiladi.
Shu bilan birga, mazkur kodekslarda sudga iltimosnoma taqdim etishni talab qiluvchi norma mavjud emas.<\/p>\n\n\n\n
\nO\u2018zbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga yuqorida sanab o\u2018tilgan sudlar tomonidan nodavlat notijorat tashkilotlarining vakolatli vakillarini qo\u2018ymaslik uchun keltirilgan “asoslar”ning qonuniyligi haqida murojaat qilinganda, 2021 yil 15 iyuldagi \u211613\/2-3\/1-388 raqamli javob olindi, unda bu talablarning noqonuniyligi va O\u2018zbekiston Respublikasi qonunlarida nazarda tutilmaganligi tushuntirildi.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Qandaydir taassurot paydo bo\u2018ladi, sudyalar va O\u2018zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi xodimlari bir-biridan farq qiluvchi qonunchilik aktlarini o\u2018rganib chiqqanday ko\u2018rinadi.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 30-moddasiga muvofiq, hech kim qonuniy rasmiy e\u2019lon qilinmagan qonun asosida hech qanday huquqdan mahrum qilinmaydi.<\/p>\n\n\n\n
Yuqorida sanab o\u2018tilgan NNT vakillarining ixtiyoriy vakil sifatida sudga qo\u2018ymaslik uchun keltirilgan asoslar O\u2018zbekiston Respublikasi qonunchiligida mavjud emas va shu sababli hech qachon e\u2019lon qilinmagan.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2010 yil 14 maydagi \u211605-sonli qarori va Adliya vazirligi tomonidan berilgan tushuntirishlarga ega bo\u2018lishga qaramay, sudlar qonunlarni buzmoqda. Buning sababi, O\u2018zbekiston Respublikasi “Sudlar to\u2018g\u2018risida”gi qonunining 25-moddasida aniq ko\u2018rsatilganidek, Oliy sud Plenumining qonunchilikni qo\u2018llash bo\u2018yicha tushuntirishlari sudlar uchun majburiydir, va qonunning 30-moddasida Oliy sud raisi Oliy sud Plenumi qarorlarining bajarilishini nazorat qilishni tashkil etishi ko\u2018zda tutilgan.<\/p>\n\n\n\n
Amaliyot shuni ko\u2018rsatadiki, Oliy sud raisi va barcha darajadagi sudyalar yoki ushbu tushuntirishlarni e\u2019tiborsiz qoldiradilar yoki ularni bilmaydilar, bu tushuntirishlar Oliy sud Plenumida qabul qilingan.<\/p>\n\n\n\n
Oliy sud raisiga va viloyat sudlari hamda Oliy sudning malaka qo\u2018mitalariga qilinayotgan murojaatlar natija bermaydi, chunki sud korpusi qonunlarga muvofiq NNT vakillarini sud jarayoniga qo\u2018ymaslikda davom etmoqda.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudida 55-moddaga oid rasmiy tushuntirishlarni olish imkoniyati mavjud emas, chunki O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining “Konstitutsiyaviy sud to\u2018g\u2018risida”gi qonunining 27-moddasiga ko\u2018ra, fuqarolar va yuridik shaxslar Konstitutsiyaviy sudga qonunlarning ularning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini buzishi, Konstitutsiyaga mos kelmasligi va aniq bir ishda qo\u2018llanilishi haqida shikoyat qilish huquqiga ega, agar sudda ko\u2018rib chiqish tugagan bo\u2018lsa va barcha boshqa sudiy himoya vositalari tugagan bo\u2018lsa.<\/p>\n\n\n\n
Ammo yuqorida sanab o\u2018tilgan faktlardan ko\u2018rinib turibdiki, qonun NNTlarning huquqlarini buzmaydi, aksincha, O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida va qonunlarda NNT vakillariga o\u2018z a\u2019zolari va ishtirokchilarining huquq va manfaatlarini himoya qilish huquqi ko\u2018zda tutilgan, bu O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 55-moddasi va O\u2018zbekiston Respublikasi “Nodavlat notijorat tashkilotlari to\u2018g\u2018risida”gi qonunning 4 va 7-moddalarida aks ettirilgan.<\/p>\n\n\n\n
Qonunlar va NNTlarning huquqlarini sudlar buzmoqda, sudlarning mustaqilligiga va qonunga zid ravishda sud qarorlarini qabul qilishga suyangan holda.<\/p>\n\n\n\n
Bu holatni faqatgina bir fakt bilan ko\u2018rsatish mumkin: O\u2018zbekiston Respublikasida ixtiyoriy vakil sifatida NNT a\u2019zolarini qabul qilish bo\u2018yicha qarorlar qabul qilish muammosi, amaldagi qonunchilikka muvofiq, deyarli doimo buzilmoqda, va Konstitutsiya va qonunlar to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri kuchga ega bo\u2018lishiga qaramay, fuqarolarning huquqlari sudlar tomonidan himoya qilinmayapti. Sudlar Konstitutsiya va qonunlarga mutlaq bo\u2018ysunishi va ular asosida harakat qilishi kerak (O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 1, 15, 55 va 136-moddalari va O\u2018zbekiston Respublikasi “Sudlar to\u2018g\u2018risida”gi qonunning 4, 60 va 62-moddalari).<\/p>\n\n\n\n
Sudlarning ixtiyoriy vakil sifatida NNT vakillarini qabul qilmasligi qonunlarning noto\u2018g\u2018ri qo\u2018llanilish amaliyotida namoyon bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksiga ko\u2018ra, 134, 139, 140 va 141-moddalariga muvofiq, ishonchnoma \u2013 bu bir shaxs (ishonch bildiruvchi) tomonidan boshqa shaxsga (ishonchli) uchinchi shaxslar, shu jumladan sud oldida vakillik qilish uchun berilgan yozma vakolatdir.<\/p>\n\n\n\n
Ishonchli vakil ishonchnoma bilan berilgan vakolatlar doirasida harakat qiladi.<\/p>\n\n\n\n
2018 yil apreliga qadar, O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksida fuqarolarning sudda ish yuritish uchun vakillarining vakolatlarini tasdiqlash instituti ishonch bildiruvchi tomonidan og\u2018zaki ariza berish orqali amalga oshirilgan, bu sud majlisida protokolda qayd etilgan.<\/p>\n\n\n\n
Sud majlisida vakilni qabul qilish to\u2018g\u2018risidagi og\u2018zaki iltimosnoma bo\u2018yicha qaror protokol belgilanishi orqali qabul qilingan.<\/p>\n\n\n\n
1-aprel 2018 yildan boshlab yangi Fuqarolik-protsessual kodeksi kuchga kirishi bilan fuqarolarning vakillarining vakolatlarini tasdiqlash instituti bekor qilindi.<\/p>\n\n\n\n
Og\u2018zaki ariza berish instituti bekor qilinishiga qaramay, Fuqarolik-protsessual kodeksining 67-moddasining 7-qismi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksning 60-moddasining 7-qismi o\u2018zgarmagan, chunki bizning fikrimizcha, “sud tomonidan qabul qilingan” so\u2018zlari og\u2018zaki ariza holatlariga tegishli bo\u2018lgan.<\/p>\n\n\n\n
Ushbu fikrni ham, Fuqarolik-protsessual kodeksining 204-moddasiga asoslash mumkin, bu modda ishni sud muhokamasiga tayyorlash jarayoni ishonchli ariza qabul qilingan kundan sud majlisining o\u2018tkazilishiga qadar amalga oshirilishi kerakligini belgilaydi.<\/p>\n\n\n\n
Yuqorida qayd etilganidek, protokol belgilanishi sud majlisida chiqariladi, bu yana bir bor sudning NNT a\u2019zolarini ixtiyoriy vakil sifatida qabul qilishdan bosh tortishining asoslanmaganligini va ishonchnomaga ega bo\u2018lgan ixtiyoriy vakilni qabul qilmaslikni protokol belgilanishi orqali rasmiylashtirishning noto\u2018g\u2018riligini tasdiqlaydi.<\/p>\n\n\n\n
Ushbu norma mavjudligini inobatga olgan holda, O\u2018zbekiston Respublikasidagi sudlar o\u2018z ixtiyorlari bilan NNT vakillarini ixtiyoriy vakil sifatida qabul qilishdan bosh tortishadi, hech qanday qonun normalariga tayanmang, bunday huquq ularga “qonun tomonidan berilgan” deb ta\u2019kidlaydilar va Fuqarolik-protsessual kodeksining 67-moddasining 7-qismi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksning 60-moddasining 7-qismidagi “sud tomonidan qabul qilingan” atamasini o\u2018zlariga mos ravishda qo\u2018llaydilar. Bu bilan ular ishonch bildiruvchi huquqlarini himoya qilish va NNTlarning huquqlarini, Konstitutsiya va qonunlarda kafolatlangan huquqlarni himoya qilish huquqlarini buzadilar.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudining “Sudlar tomonidan fuqaro-protsessual qonunchilik normalarini qo\u2018llash” \u211605 qarorining 13-bandi ixtiyoriy vakillar sifatida jismoniy shaxslarning ishga kirish huquqini beruvchi hujjatlar notarial tasdiqlangan ishonchnomalar ekanligini tushuntiradi (Fuqarolik-protsessual kodeksining 204-moddasi).<\/p>\n\n\n\n
NNT vakillari sud jarayoniga NNT tomonidan berilgan ishonchnoma asosida kirishadi.<\/p>\n\n\n\n
Sudyalar ishni sud muhokamasiga tayyorlashda qabul qilinadigan qaror sudyalar tomonidan tayyorlash tartibida rasmiylashtiriladi, ishtirokchilarni chaqirmasdan.<\/p>\n\n\n\n
Hozirgacha, sudlar ixtiyoriy vakilni qabul qilmaslikni Fuqarolik-protsessual kodeksining 204-moddasida ko\u2018zda tutilgan tayyorlash tartibiga muvofiq emas, balki sud majlisida protokol belgilanishi orqali rasmiylashtirmoqdalar, bu Fuqarolik-protsessual kodeksida ko\u2018zda tutilmagan va 1.04.2018 yildan kuchga kirgan Fuqarolik-protsessual kodeksida mavjud emas. Ya\u2019ni, sudlar hozirgacha 30.08.1997 yildagi Fuqarolik-protsessual kodeksining 53-moddasiga amal qilmoqdalar, bu og\u2018zaki iltimosnoma bo\u2018yicha vakilni qabul qilish haqidagi norma 1.04.2018 yildan bekor qilingan edi.<\/p>\n\n\n\n
Shu bilan, ishonchnomaga ega bo\u2018lgan ixtiyoriy vakilni qabul qilmaslik haqidagi sud majlisidagi protokol belgilanishi Fuqarolik-protsessual kodeksining 204-moddasining 2-qismiga to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri zid keladi.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudining “Birlamchi instansiya sudining fuqaro-protsessual qonunchilik normalarini qo\u2018llash bo\u2018yicha ayrim masalalar” \u211614 qarorining 5-bandi 5-qismida keltirilgan tushuntirishlarga ko\u2018ra, ishni sud muhokamasiga tayyorlash bo\u2018yicha qabul qilingan qarorlar va tayyorlash jarayonida qabul qilingan qarorlar keyingi harakatlarga va shikoyat qilishga imkon bermaydi, faqat da\u2019vo qo\u2018llab-quvvatlash va dalilni ta\u2019minlashga oid qarorlar bundan mustasno.<\/p>\n\n\n\n
O\u2018zbekiston Respublikasi Oliy sudining 2018-yil 24-avgustdagi \u211626 qarorining 3-bandi “Fuqarolik ishlarini sud muhokamasiga tayyorlash” bo\u2018yicha tushuntirishlarida, ishni sud muhokamasiga tayyorlash haqidagi qaror keyingi harakatlarga to\u2018sqinlik qilmaydi va shikoyat qilinmaydi, deb ko\u2018rsatilgan.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u2019ni, Oliy sud Plenumi fikriga ko\u2018ra, qonunchilikka muvofiq ishonchnomaga ega bo\u2018lgan ixtiyoriy vakilni sud jarayoniga qabul qilmaslik, ishonchnoma orqali vakilga uchinchi shaxslar, jumladan sud oldida ishonch bildiruvchining manfaatlarini himoya qilish huquqi berilgan (Fuqarolik kodeksining 129-moddasi va NNT haqidagi qonunning 7-moddasi) bo\u2018lsa-da, bu ishning davom etishi va shikoyat qilish imkoniyatini cheklamaydi. Bu, Plenumning tushuntirishlariga muvofiq, mavjud qonunchilikka to\u2018g\u2018ri kelmaydi.<\/p>\n\n\n\n
Bu holat, O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 55-moddasida keltirilgan sudiy himoya huquqlarini to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri buzilishiga olib keladi. Mazkur modda har bir insonning o\u2018z huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish huquqini, davlat organlari va boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslarining noqonuniy qaror va harakatlariga qarshi sudga shikoyat qilish huquqini kafolatlaydi.<\/p>\n\n\n\n
Qiziqarli jihati shundaki, Oliy sud Plenumi tomonidan 2010-yil 14-maydagi \u211605 qarorining 8-bandi “Fuqarolik protsessual qonunchiligini qo\u2018llash” bo\u2018yicha tushuntirishlarda, sudda NNT vakillari sifatida ishtirok etishi mumkin bo\u2018lgan shaxslar, agar ular ushbu NNTda mehnat shartnomasi (kontrakt) asosida ishlayotgan bo\u2018lsa, shuningdek, ular NNTning shtatida bo\u2018lsa, ko\u2018rsatilgan.<\/p>\n\n\n\n
Sudda vakil sifatida ishtirok etishi mumkin bo\u2018lgan NNT vakillari, agar ular qonun bilan himoya qilinayotgan huquq va manfaatlarni himoya qilish funksiyasiga ega bo\u2018lsa, bu ham qonun bilan ko\u2018zda tutilgan.<\/p>\n\n\n\n
Yuqorida aytib o\u2018tilganidek, NNT haqidagi qonunning 7-moddasida aniq aytilgan: NNT o\u2018z a\u2019zolari va ishtirokchilarining huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish huquqiga ega, va O\u2018zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 5-moddasida davlat jamoat birlashmalarining huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni ta\u2019minlaydi va ularning ustav vazifalarini bajarish uchun shart-sharoitlarni kafolatlaydi.<\/p>\n\n\n\n
Yuqoridagi ma\u2019lumotlarni inobatga olgan holda, \u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
O\u2018zbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 67-moddasi va Ma\u2019muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksning 60-moddasiga ko\u2018ra, ixtiyoriy (shartnoma asosidagi) vakillar nodavlat notijorat tashkilotlari vakolatli vakillari bo\u2018lib, ushbu tashkilotlarning a\u2019zolari ishlarini yuritishi mumkin.Ixtiyoriy vakillik shuni anglatadiki, ishonch bildiruvchi o\u2018z xohishiga ko\u2018ra, o\u2018z vakilini tanlaydi, professional (yurist yoki advokat) yoki noprofessional (Inson huquqlari bo\u2018yicha milliy institutlar, NNT yoki jismoniy shaxslar) bo\u2018lishi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5030,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"blocksy_meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5029"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5029"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5031,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5029\/revisions\/5031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ezgulikuz.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}